Orizu

Aan de rand van Slochteren, waar het dorp langzaam overgaat in het open Groningse landschap, ligt een plek die je gemakkelijk voorbij zou rijden. Aangekomen op de hoek van de Groenedijk en het Slochterdiep stap je door de open hekken het terrein van Orizu op. Daarachter schuilt een gebied met een weliswaar eenvoudige geschiedenis, maar met een verrassend nieuwe toekomst. Wat ooit een afvalwaterzuivering was, ontwikkelt zich tot een buitenwerkplaats waar wonen en werken, cultuur en ontspanning in de toekomst een plek moeten krijgen.
Nu vallen het vele groen, de stilte en het constante vogelgeluid direct op. Tussen bemoste betonnen randen en waterpartijen duiken de eerste sporen van de voormalige rioolzuiveringsinstallatie op. Het terrein nodigt uit om verder te dwalen: wat is dat kleine zwarte gebouw op poten en wat gebeurt er binnen de hoge betonnen rondingen van de oude slibtank?

De voormalige rioolzuiveringsinstallatie, die nu ORIZU (Ontwikkeling Rioolzuivering) heet, is in bezit van architect Haiko Meijer. Hij ontwikkelt het terrein tot een buitenwerkplaats waar natuur en industrieel erfgoed samenkomen. Zo kan Orizu uitgroeien tot een tweede buitenplaats aan de rand van het dorp, als tegenhanger van de Fraeylemaborg aan de andere zijde van Slochteren, en een proeftuin worden waar langzaam maar voortdurend wordt doorontwikkeld.

Adres: Groenedijk 1 WATZ Slochteren
Initiatiefnemers: Haiko Meijer (eigenaar perceel) en Marijke Feiertag (bestuurslid Stichting Orizu i.o.)
Dit gesprek vond plaats in mei 2026 (foto’s: Lisa Bommerson)

Het project

Marijke vertelt wat deze plek voor haar zo bijzonder maakt. Ze is in de buurt geboren en opgegroeid en woont sinds negen jaar weer in Slochteren. “Vroeger kwam ik hier weleens met een excursie van school, en thuis had ik nog een boekje over de waterzuivering liggen. Een paar jaar geleden zag ik dat de installatie niet meer in bedrijf was, maar dat er wel een opvallend vierkant houten gebouw stond. Dat maakte me nieuwsgierig. Toen ik de kans kreeg het terrein te bezoeken, voelde ik meteen ontspanning in mijn lijf, iets wat nog steeds gebeurt als ik hier kom. Iets in mij kwam tot rust: ik hoorde de vogels en andere mooie geluiden, zag de bomen, het bemoste beton en de onverwachte doorkijkjes. Deze plek maakt me nieuwsgierig. Hier werd vroeger water gezuiverd; die symboliek vind ik prachtig.”

In de jaren zestig werd de rioolwaterzuivering gebouwd vanuit het oogpunt van volksgezondheid. Ook nu staat gezondheid bij Orizu weer centraal: de natuur wordt nadrukkelijk onderdeel van de ontwikkeling van de samenleving. Marijke vindt dat Slochteren veel moois te bieden heeft, maar dat bewoners meer plekken kunnen gebruiken om samen te komen, dichter bij de natuur te zijn en die natuur echt te beleven. “Deze plek heeft dat,” zegt ze.

Naast haar betrokkenheid bij Orizu werkt Marijke mee aan het Dorpsplan, waarin wordt vastgelegd wat de inwoners van Slochteren belangrijk vinden en nodig hebben. Het opstellen van dit plan wordt mogelijk dankzij subsidies vanuit het Nationaal Programma Groningen en Nij Begun. In Slochteren speelde, en speelt, de aardbevingsproblematiek een grote rol, met alle onzekerheid en angst die daarbij horen. Met het Dorpsplan kan de aandacht nu verschuiven naar de toekomst: naar opbouwen, samenwerken en het realiseren van mooie initiatieven. Daarvoor zijn eveneens financieringsmogelijkheden beschikbaar.
Ook Orizu krijgt een plek in het Dorpsplan: een inspirerende ontwikkellocatie waar bewoners vanuit het dorp terecht kunnen. Marijke: “Ik denk dat het dorp daar heel goed gebruik van kan maken.”

Haiko Meijer en Marijke Feiertag

Ontwikkelen

Haiko: “De Fraeylemaborg was vroeger een buitenplaats; Orizu is nu een buitenwerkplaats aan de rand van het dorp. Omdat het terrein niet binnen het beschermd dorpsgezicht valt, is er meer vrijheid om te experimenteren. Ik wil hier geen dingen doen die ik al ken. Dit is een plek om uit te proberen, een proeftuin. Je onderzoekt hoe je je tot de natuur verhoudt en je bevraagt alle regels één voor één. Hier leer je improviseren op een onbekende plek, samenwerken met onbekende mensen en materialen, maar wel dicht bij huis.”

Haiko: “Na de aanschaf in 2012 merk je dat ontwikkelen op de plek zelf heel anders werkt dan vanuit je vakgebied. Door hier veel te zijn, ontstaan andere ideeën. Dat is voor mij slow development: trager ontwikkelen leidt tot nieuwe inzichten. Zo schetste ik eindeloos aan de slibtank, tot ik besefte dat de ronde vorm eigenlijk al mooi genoeg is. Dat was een eyeopener. Dat geldt ook voor het groen. Eikenopschot wordt vanzelf een heester of haag. Ga je dat onderhouden of niet? Dan begin je de natuur te cultiveren, en hoe verhoud je je daar weer toe? Ik kijk naar de omgeving en leer daarvan. De combinatie van cultiveren en natuurontwikkeling, met respect voor de geschiedenis van deze plek, vind ik een fascinerend proces.”

Haiko: “Ik zie een kleinschalig woonmilieu voor me waar groen, industrieel erfgoed en culturele activiteiten centraal staan.”

In de eerste jaren na de aankoop onderzocht hij onder andere welke opleidingen hier iets zouden kunnen betekenen, zoals de Academie van Bouwkunst, Hanzehogeschool, Kunstacademie, Noorderpoort en nu het Terra College. De vraag was steeds: welke activiteiten kunnen zij voor en met studenten hier organiseren?
Tweeënhalf jaar geleden diende Haiko bij de gemeente Midden-Groningen een aanvraag in om op Orizu wonen en werken te mogen combineren. Hij stelde een nieuwe mix van functies voor: wonen & werken, cultuur & ontspanning.
De reden om wonen nu wél aan het plan toe te voegen, was de vraag hoe hij als particuliere initiatiefnemer het culturele en maatschappelijke programma duurzaam kan ontwikkelen. Naast sponsoring en subsidies is het realiseren van woningen een manier om inkomsten te genereren.

Twee jaar geleden nam de gemeente een positief principebesluit om woningbouw op deze locatie mogelijk te maken, waarvoor een bestemmingsplanwijziging nodig is. Haiko hoopt dit jaar duidelijkheid te krijgen over waar precies wonen en werken toegestaan worden, al is het nog afwachten of dat lukt. Er vindt momenteel overleg plaats met de gemeente en de boer die het aangrenzende land gebruikt.

Roemte en Orizu

Roemte is sinds de herfst van 2025 betrokken bij het initiatief. Er waren vragen over hoe het culturele deel vorm moest krijgen, voor welke organisatievorm gekozen moest worden en hoe wonen en culturele activiteiten op elkaar afgestemd konden worden. Roemte adviseerde hierover en dacht mee over de scheiding tussen beheer en wonen. Ook introduceerde Roemte het voor Orizu nog onbekende concept steward ownership, waar men zich nu in verdiept. De belangrijkste fase voor Orizu moet nog komen; Roemte brengt hiervoor een relevant netwerk mee en helpt bepalen welke stappen wanneer nodig zijn.

De Stichting Orizu (in oprichting) heeft inmiddels vier bestuursleden; alleen een voorzitter wordt nog gezocht. De statuten voor het culturele deel van Orizu zijn al opgesteld. Ze gaan over het gebruik van de folly, de ontwikkeling van de slibtank, de werkplaats, de culturele programmering en de verdere ontwikkeling van het terrein. Met de stichting ontstaat een entiteit die nodig is om subsidies aan te vragen en samen te werken met andere lokale stichtingen.
“We werken nu met een oprichtingsbestuur, inclusief Haiko, en dat zien we als een goede start,” vertelt Marijke.

Marijke: “Het is een oefening in loslaten, geduld en vertrouwen.”

Er zijn al veel ideeën ontwikkeld en gesprekken gevoerd met diverse mensen en organisaties. De volgende stap is het schrijven van een businessplan voor het culturele deel van Orizu. Duidelijk is dat Orizu staat voor werken aan verandering, de term ‘buitenwerkplaats’ past daar perfect bij.
Haiko wil een bijzonder en kleinschalig woonmilieu creëren waar groen, industrieel erfgoed en culturele activiteiten centraal staan en waarbij ook passanten worden betrokken.
Haiko: “Na een lange periode van slow development wil ik als initiator dit jaar een gedachtengoed klaar hebben liggen.”