Stichting Cultuurhuisvesting

Adres: Hereweg 12 9906 PE – Bierum
Initiatiefnemers: Monie Groothengel (bestuurslid Stichting Cultuurhuisvesting en Paul Giesen (Stichting Bierumer School)
Dit gesprek vond plaats in februari 2026 (foto’s: Lisa Bommerson)

HET PROJECT

Het karakteristieke schoolgebouw is op dit moment eigendom van gemeente Eemsdelta en in tijdelijk beheer van leegstandsbeheerder CareX. Vanuit dit tijdelijk gebruik is de Stichting Bierumer School ontstaan: een culturele organisatie met een vrijwillig bestuur dat jaarprogramma’s maakt van kunstenaarsresidenties en exposities. Naast de programma’s die de stichting organiseert, worden er ook ruimtes gebruikt als atelier.

Sinds 2022 overlegt Stichting Bierumer School met Roemte en de gemeente Eemsdelta over permanent gebruik van het pand. Roemte begeleidde daarnaast twee andere initiatieven in Bierum, die elkaar inhoudelijk bleken te versterken. Dit bood de kans een gezamenlijke organisatie te vormen die beide locaties kan beheren. Samen met Roemte is onderzocht welke structuur daarbij past; een vastgoedstichting bleek het meest geschikt. Zo wordt gewerkt aan behoud én uitbreiding van het culturele aanbod in Bierum.

“Het is bedoeling dat Stichting Cultuurhuisvesting in de toekomst gebouwen kan aanschaffen waar cultuur een vaste plek krijgt. In het geval van de school worden ruimtes verhuurd aan kunstenaars en aan Stichting Bierumer School. Stichting Cultuurhuisvesting zal zodra het gebouw in eigendom is op zoek gaan naar financiering voor isolatie en verduurzaming van het gebouw,” vertelt Monie.

FINANCIEREN

Monie: “De financiering is geregeld door Roemte, zij hebben daar veel verstand van. De gemeente is eind januari akkoord gegaan met de plannen om het pand te verkopen aan Stichting Cultuurhuisvesting. Er volgt nu nog een tussenstap waarin de afdeling Vastgoed van de gemeente Eemsdelta een lijst van gebreken gaat opstellen, het is tenslotte een pand van een eeuw oud.”

Roemte zal door het verstrekken van een lening een groot gedeelte van de aankoop financieren. Daarnaast komt er een bijdrage van de gemeente, legt de Stichting Bierumer School een bedrag in en is er met een crowdfunding actie (verkoop van kunst) ook een bedrag opgehaald.

Paul: “We wilden eigenlijk op 1 ton uitkomen, los van de extra kosten, zodat de maandelijkse huur van de ateliers betaalblaar blijft voor de kunstenaars aan wie wij hier graag ruimte willen bieden.”
Met de aankoop van het pand door een stichting kunnen ook de benodigde subsidies worden aangevraagd. “Je kunt namelijk bepaalde subsidies alleen als eigenaar van het pand aanvragen”, aldus Paul.

Voorwaarde van financiering was het vinden van een derde bestuurslid: daar is stichting Cultuurhuisvesting op dit moment druk mee bezig. Er wordt iemand gezocht die ook verstand heeft van de financiële kant van het verhaal en de stichting hoopt op korte termijn iemand te vinden die het bestuur kan aanvullen.
Monie: “Het is voor een project als dit erg belangrijk om je weg te vinden in subsidieland.”

ONTWIKKELEN

Onder de nieuwe eigenaar Stichting Cultuurhuisvesting zal een aantal huurders gebruikmaken van het pand. Zij hebben allemaal een concept-huurovereenkomst getekend voor de komende vijf jaar (2026-2031). Stichting Bierumer School is één van de huurders en zal de bovenverdieping gebruiken om haar programma van residenties en tentoonstellingen voort te zetten. Ook huurt zij de voormalige gymzaal als atelierruimte voor wisselende kunstenaars die deelnemen aan haar residentie-programma. De andere lokalen worden gehuurd door vier vaste atelierhuurders.

Monie: ‘Stichting Roemte is bij het initiatief betrokken als planbegeleider en leningverstrekker. Roemte heeft een belangrijke rol gespeeld in de planontwikkeling van Stichting Cultuurhuisvesting. Er zit zoveel kennis bij Roemte; ook bij het aanvragen van subsidie hebben ze weer iemand die dat perfect weet te verwoorden. Roemte weet precies wat er nodig is, wat je moet doen en wat de volgende stap is. Ze maken ook een kloppende begroting. Dus naast projectbegeleiding hebben ze ook de financiële kijk op het hele plaatje. Als je iets niet kan dan zeggen ze dat ook. En ze zijn niet uit op winst.”

“De samenwerking tussen Roemte en Stichting Bierumer School loopt sinds begin 2022, wat duidelijk maakt dat je als initiatief vaak ook een lange adem moet hebben om tot echt concrete plannen te komen die doorgaan”, aldus Paul.
“Het oprichten van Stichting Cultuurhuisvesting zorgt er nu voor dat Stichting Bierumer School zich kan bezighouden met het inhoudelijke cultuurprogramma en niet met aankoop en exploitatie van het pand.”

Monie hoopt als dorpsbewoner van Bierum en bestuurslid van Stichting Cultuurhuisvesting in de toekomst op een goed lopend project waar kunstenaars kunnen werken en de altijd enthousiaste artists in residence blijven komen. “Daarnaast hoop ik dat de Bierumer School nog meer verbinding krijgt met het dorp door bijvoorbeeld meer mensen als vrijwilliger bij onze projecten te betrekken. En ik hoop op het opknappen van de school voor een mooiere uitstraling van het gebouw en het dorp.”

Monie geeft aan dat er in de zomer regelmatig mensen zomaar aan komen waaien. Deze mensen zijn positief verbaasd en enthousiast over het feit dat er zo’n mooi gebouw met deze culturele functie in Bierum staat. Maar, zegt Monie: “Voor hen worden geen plannen gesmeed. Je moet namelijk wel uitkijken dat je niet in het vaarwater van het dorpshuis, het café, de bakker en de Luingahof komt. We willen niet concurrerend worden maar een aanvulling zijn en blijven.”

Als bestuurslid van de Bierumer School ziet Paul voor de school nu en in de toekomst een functie voor het noorden van Groningen: een plek bieden aan opkomende kunstenaars.
Paul: “De eerste uitdaging is nu niet zozeer extra activiteiten bedenken maar vooral kijken naar datgene wat we nu willen en waarvoor we gefinancierd worden, en dat realiseren èn volhouden. De bakker leeft ook niet alleen van de mensen die in het dorp wonen, en wij ook niet. Onze uitstraling moet breder zijn, de dorpsbewoners zijn één van onze publieksgroepen, maar niet de enige.”

Paul legt uit dat de komst van bewoners uit Bierum zelf heel erg afhangt van de kunstenaars die geselecteerd worden. Als ze in thematiek en interactie aansluiten bij het dorp dan krijg je meer bezoekers uit het dorp omdat ze zich dan direct aangesproken voelen.
Stichting Bierumer School heeft naast het culturele aanbod ook een educatief programma waarin samengewerkt wordt met basisscholen uit omliggende dorpen. Er wordt rond een gastkunstenaar een programma gemaakt, dat resulteert in kunst gemaakt door kinderen en een expositie in de Bierumer School met een opening voor de kinderen, ouders en familie.

Paul: “We hebben veel jonge kunstenaars die vaak conceptueel werken; dat sluit vaak niet aan bij wat de mensen verwachten van kunst. Dat blijft een spanningsveld en zoektocht wat je niet uit de weg moet gaan, maar waarin je ook niet te veel concessies moet doen.”
In aanvulling daarop geeft Monie aan: “Je moet geen concessies doen wat kunst betreft, maar je kunt er wel wat naast doen. Kinderen zijn daartoe een mooie verbinding met het dorp en verder.”